Zmarszczki nakątne (epicanthus) – co to i jakie są przyczyny?

Wszelkie anomalie w wyglądzie twarzy dziecka zwykle niepokoją rodziców i każą im poszukiwać przyczyny. Zmarszczki nakątne, czyli pionowe fałdy skóry przysłaniające kąciki oczu, należą właśnie do takich cech – choć w Azji są powszechnie spotykane i zupełnie normalne, w innych populacjach ludzie raczej ich nie miewają. Warto wiedzieć, czym są te zmarszczki i w jaki sposób mogą powstać.

Choroby genetyczne

Jedną z najczęstszych przyczyn jest zespół Downa – zespół wad rozwojowych, które są uwarunkowane obecnością nadprogramowego chromosomu. Dzieci z relatywnie często występującym zespołem Downa mają szereg różnych problemów – począwszy od poznawczych (zwykle jest to niepełnosprawność intelektualna od lekkiej do umiarkowanej), aż po anomalie w budowie ciała i wady narządów. Co, poza zmarszczką nakątną, cechuje twarz dziecka z zespołem Downa? To przede wszystkim charakterystyczny, „płaski” i „szeroki” profil, szeroko rozstawione i lekko skośne oczy, wystający koniuszek języka. Dzieci z tym zespołem mają także nieco krótsze niż normalnie kończyny.

Istnieje także druga choroba genetyczna powodująca powstanie tej zmarszczki. To tak zwany zespół kociego krzyku – oprócz zmarszczki dzieci mają także asymetryczną twarz, niewielką żuchwę, widoczne guzy czołowe i płaską, szeroką nasadę nosa. Chorobie towarzyszą także wady narządów wewnętrznych.

Wcześniactwo i FAS

Innymi przyczynami, z których mogą powstać zmarszczki nakątne (epicanthus) są wcześniactwo lub FAS – alkoholowy zespół płodowy, pojawiający się, gdy matka spożywa alkohol w ciąży. Dzieci dotknięte tym zaburzeniem nie tylko objawiają szereg anomalii w wyglądzie twarzy i ciała, ale mają także problemy z abstrakcyjnym myśleniem, empatią, spowolniony rozwój. To ciężkie zaburzenie i wielki problem społeczny.

Zespoły Klinefeltera i Turnera

O ile zespół Downa dotyczy części kodu genetycznego odpowiadającego za cały organizm, wymienione w tytule choroby dotykają chromosomów płci. Zespół Klinefeltera „dodaje” jeden chromosom X do genotypu chłopca, przez co ma on nienaturalnie wydłużone kończyny i ciało, brak wyraźnych cech męskich w dojrzewaniu (na przykład zarostu) czy ginekomastię. Często towarzyszą mu także problemy z potencją i płodnością. Zespół Turnera z kolei uszkadza jeden z chromosomów X w genotypie dziewczynki – najczęściej sprawia to, że jest ona niskiego wzrostu, ma słabo zaznaczone cechy żeńskie oraz jest bezpłodna. Oba zespoły odpowiadają też poza szeregiem innych objawów za powstanie zmarszczki nakątnej.

Nie zawsze jest powód do obaw

Czasem bywa też, że zmarszczki nakątne (epicanthus) są jedynie cechą dziedziczną – jeśli u kogoś w rodzinie dziecka występowała taka cecha, nawet kilka pokoleń wcześniej, ma ono pewną szansę na jej odziedziczenie. Wprawdzie nasilenie zmarszczek jest wtedy niezbyt wielkie, jednak są one widoczne. W innych przypadkach zmarszczki, choć obecne u niemowlęcia, zanikają i wygładzają się wraz z rozwojem kości twarzoczaszki i kształtu nosa. Jeśli taka cecha jest obecna u dziecka, warto spytać o nią lekarza, jednak nie ma powodu, by od razu się zamartwiać.

Kategorie: